Reguły pochodzenia PEM od 2026 r. – nowe zasady dla importerów i eksporterów w strefie PEM

Od 1 stycznia 2026 r. w handlu z krajami strefy PEM zaczną obowiązywać różne reżimy reguł pochodzenia towarów. Zmiany wynikają z Regionalnej Konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (PEM), która obejmuje 25 państw i ma na celu ułatwienie handlu międzynarodowego oraz integrację europejskich i śródziemnomorskich łańcuchów dostaw.

Nowe zasady oznaczają istotne wyzwania dla przedsiębiorstw zajmujących się importem i eksportem, w szczególności w zakresie prawidłowego ustalania pochodzenia towarów oraz korzystania z preferencji celnych.

Strefa PEM – jakie kraje obejmuje?

Strefa PEM obejmuje m.in.:

• Unię Europejską,
• państwa EFTA: Szwajcarię, Norwegię, Islandię i Liechtenstein,
• Wyspy Owcze,
• kraje Procesu Barcelońskiego: Algierię, Egipt, Izrael, Jordanię, Liban, Maroko, Palestynę, Syrię, Tunezję i Turcję,
• kraje Bałkanów Zachodnich: Albanię, Bośnię i Hercegowinę, Macedonię Północną, Czarnogórę, Serbię i Kosowo,
• Mołdawię, Gruzję i Ukrainę.

Różne reżimy reguł pochodzenia w strefie PEM

Od 2026 r. nie wszystkie kraje strefy PEM będą stosować te same reguły pochodzenia. W praktyce oznacza to równoległe funkcjonowanie kilku reżimów:

• klasycznych reguł PEM,
• reguł przejściowych (Transitional Rules),
• zrewidowanych reguł PEM (Revised Rules).

Różnorodność reżimów zwiększa ryzyko błędów w dokumentach pochodzenia oraz nieprawidłowego zastosowania preferencji celnych.

Dokument EUR.1 a różne reżimy pochodzenia

Dokument EUR.1 nie zawsze oznacza ten sam reżim reguł pochodzenia. W zależności od kraju i obowiązujących zasad może potwierdzać pochodzenie ustalone według różnych reguł PEM.

Błędy w deklaracji pochodzenia mogą skutkować:

• cofnięciem preferencji celnych,
• obowiązkiem dopłaty cła,
• korektami rozliczeń celnych,
• ryzykiem sporów z organami celnymi.

Kluczowe obowiązki importerów i eksporterów

Aby uniknąć ryzyk prawnych i finansowych, przedsiębiorstwa powinny zwrócić szczególną uwagę na:

• identyfikację obowiązującego reżimu reguł pochodzenia,
• prawidłową weryfikację pochodzenia towarów,
• poprawne wystawienie dokumentów pochodzenia (EUR.1, deklaracja na fakturze lub inne dokumenty),
• właściwe przekazanie danych do agencji celnej wraz z kodem HS,
• kompletne udokumentowanie pochodzenia towarów na potrzeby ewentualnej kontroli.

Rekomendacje operacyjne dla firm

Przed wysyłką towaru lub dokonaniem odprawy celnej przedsiębiorstwa powinny:

• sprawdzić, który reżim reguł pochodzenia ma zastosowanie (Revised Rules, Transitional Rules lub klasyczne PEM),
• zweryfikować pochodzenie towaru zgodnie z obowiązującymi zasadami,
• przygotować prawidłowy dokument pochodzenia,
• zapewnić kompletność dokumentacji dla celów kontroli,
• skonsultować się z ekspertami ds. prawa celnego i handlu międzynarodowego.

Wpływ zmian PEM na handel międzynarodowy

Zmiany w regułach pochodzenia PEM mogą wpływać na:

• możliwość korzystania z preferencji celnych,
• koszty importu i eksportu,
• czas odpraw celnych,
• stabilność łańcuchów dostaw.

Odpowiednie przygotowanie przedsiębiorstw pozwala ograniczyć ryzyka operacyjne oraz finansowe związane z nowymi zasadami PEM.

Eksperci ADECON wspierają importerów i eksporterów w analizie reguł pochodzenia, weryfikacji dokumentów oraz wdrażaniu procedur zgodnych z obowiązującymi przepisami.