CBAM od 2026 r. – nowe obowiązki importerów i ryzyka prawne. Co muszą wiedzieć przedsiębiorcy?

CBAM - pełne wdrożenie mechanizmu od 1 stycznia 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) wchodzi w pełną fazę obowiązywania. Do końca 2025 r. przedsiębiorstwa funkcjonowały w okresie przejściowym, w którym ich obowiązkiem było wyłącznie raportowanie emisji CO₂ wbudowanych w importowane towary.

Od 2026 r. importerzy będą zobowiązani nie tylko do raportowania emisji, lecz także do ich pokrywania poprzez zakup certyfikatów CBAM. Oznacza to istotne zwiększenie obowiązków regulacyjnych, kosztów oraz ryzyk prawnych związanych z importem towarów do Unii Europejskiej.

Towary objęte CBAM

Mechanizm CBAM obejmuje m.in. następujące grupy towarów:

• stal,
• aluminium,
• cement,
• nawozy,
• energię elektryczną,
• wodór.

Zakres CBAM może być w przyszłości rozszerzany, co dodatkowo zwiększa znaczenie odpowiedniego przygotowania przedsiębiorstw.

Obowiązki importerów w ramach CBAM

Importując towary objęte CBAM, przedsiębiorstwa będą zobowiązane do:

• posiadania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM,
• pozyskiwania danych o emisjach CO₂ wbudowanych w towary bezpośrednio od producentów,
• składania rocznych deklaracji CBAM,
• zakupu certyfikatów CBAM w liczbie odpowiadającej poziomowi emisji.

Brak spełnienia powyższych obowiązków może uniemożliwić odprawę celną towarów objętych CBAM.

Zmiana zasad raportowania CBAM

Po zakończeniu okresu przejściowego raportowanie CBAM będzie miało charakter coroczny.

Deklarację CBAM należy składać do 31 maja roku następującego po roku objętym raportowaniem (np. za 2026 r. – do 31 maja 2027 r.).

Nowe uproszczenia i próg „de minimis”

Od 2026 r. wprowadzony zostaje próg „de minimis”, który zwalnia z części obowiązków importerów nieprzekraczających 50 ton towarów CBAM rocznie.

Zwolnienie obejmuje m.in.:

• obowiązek zakupu certyfikatów CBAM,
• obowiązek składania rocznych deklaracji CBAM.

Celem tego rozwiązania jest ograniczenie obciążeń regulacyjnych dla mikroimporterów oraz podmiotów o niewielkim wolumenie importu.

Status upoważnionego zgłaszającego CBAM – kiedy jest obowiązkowy?

Status upoważnionego zgłaszającego CBAM jest wymagany, gdy:

• importer przekracza 50 ton netto towarów objętych CBAM rocznie,
• importer importuje energię elektryczną lub wodór – niezależnie od wolumenu.
• Importer, który nie posiada statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM, nie będzie mógł dokonać odprawy celnej towarów objętych mechanizmem CBAM.

Warunki dokonywania zgłoszeń CBAM

Zgłoszenie CBAM może być dokonane wyłącznie na podstawie upoważnienia bezpośredniego, co oznacza, że importer musi posiadać siedzibę na terytorium Unii Europejskiej.

W przypadku braku siedziby w UE odprawa celna może być niemożliwa, m.in. ze względu na ryzyko finansowe oraz potencjalną utratę statusu AEO.

Dodatkowym obowiązkiem importera jest posiadanie wiarygodnych danych o emisjach CO₂ wbudowanych w towary, pozyskanych od producenta.

Sankcje i konsekwencje naruszeń CBAM od 2026 r.

Naruszenie obowiązków CBAM może skutkować m.in.:

• brakiem możliwości dokonania odprawy celnej towarów objętych CBAM,
• zatrzymaniem towaru przez organy celne,
• sankcjami administracyjnymi,
• obowiązkiem korekty deklaracji CBAM,
• karami finansowymi za brak raportów, błędne dane, opóźnienia lub brak certyfikatów,
• cofnięciem statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM,
• długoterminowym zakazem importu towarów objętych CBAM w przypadku powtarzających się naruszeń.

Najistotniejszą sankcją finansową jest kara za każdą tonę CO₂, dla której nie umorzono certyfikatu CBAM – niezależnie od obowiązku późniejszego zakupu certyfikatów.

CBAM 2026 – kluczowe wyzwania dla importerów

Pełne wdrożenie CBAM od 2026 r. oznacza dla importerów konieczność kompleksowego przygotowania organizacyjnego, prawnego i finansowego.

W praktyce przedsiębiorstwa powinny już teraz:

• zweryfikować, czy importowane towary podlegają CBAM,
• ocenić wolumen importu w kontekście progu 50 ton,
• przygotować proces pozyskiwania danych emisyjnych od producentów,
• zabezpieczyć procedury raportowania i zakupu certyfikatów CBAM.

Eksperci ADECON wspierają przedsiębiorstwa w analizie obowiązków CBAM, przygotowaniu procedur oraz minimalizacji ryzyk regulacyjnych i finansowych.